عدم تعیین مهریه در عقد ازدواج | بررسی ابعاد قانونی و شرع

امروزه بسیاری از جوان ها به دلایل متعددی خواستار عدم تعیین مهریه در عقد ازدواج ((عقد نکاح)) خود هستند اما اینکه زوجین آیا واقعا می توانند در عقد ازدواج ((عقد نکاح)) مهریه تعیین ننماید؟ یا خیر؟ سوالی بسیار مهم می باشد که در این مقاله به آن پاسخ می دهیم.

وکیل خانواده بدوا به توضیح مهرالمثل و مهرالمتعه می پردازد و سپس تفاوت های مهرالمثل و مهرالمتعه را بیان می نماید

حتما بخوانید: مهریه زن در صورت خیانت زن به مرد

نگاه کلی در جدول به موضوع آثار حقوقی عدم تعیین مهریه در عقد ازدواج

مهرالمثل و مهرالمتعه چیست؟

در این مقاله سعی شده است که به تعریف مهرالمثل و مهرالمتعه و همچنین مواردی که در اگر در نکاح دائم مهر تعیین نشود، مورد بررسی واقع گردد.

مهرالمثل چیست؟

مهرالمثل مهریه است که به موجب توافق زوجین تعیین نشده است، بلکه مهرالمثل بر حسب عرف و عادت با توجه به وضع زن از لحاظ سن وی و زیبایی ، تحصیلات ، و موقعیت اجتماعی و خانوادگی و با در نظر گرفتن مقتضیات مکان و زمان معین می گردد. ماده 1091 قانون مدنی در رابطه با مهرالمثل مقرر می دارد :

(( برای تعیین مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین معمول محل و غیره در نظر گرفته شود))

مهرالمتعه چیست؟

مهرالمتعه مهریه‌ای است که به موجب توافق زوجین یا عرف تعیین نشده و در صورتی که زوج قبل از نزدیکی یا تعیین مهر، زن را طلاق دهد، بر اساس این نوع مهر محاسبه می‌شود. ماده 1092 قانون مدنی در رابطه با مهرالمتعه مقرر می‌دارد که این مهر باید با توجه به وضعیت زن از حیث شرافت خانوادگی، صفات، موقعیت اجتماعی، و وضع مالی او، همچنین عادات و مقتضیات زمان و مکان، به‌صورت معقول و عادلانه تعیین گردد. بنابراین، این نوع مهر با در نظر گرفتن شرایط خاص زن و بدون نیاز به توافق قبلی، به‌عنوان حق قانونی او در نظر گرفته می‌شود.

آیا می توان در عقد ازدواج بین زوجین مهریه تعیین نشود؟

عدم تعیین مهریه در نکاح دائم بدین نحو می باشد که اصلا ذکری از مهریه و میزان و نوع مهریه در عقد نکاح به میان نمی آید.

گاهی عدم مهریه برای زوجه شرط می شود که این فرض نیز به دو صورت تحقق می یابد: ممکن است مقصود زوجین در نکاح نبودن مهرالمسمی یعنی مهریه ای که با توافق زوجین مشخص می شود، یا اینکه هیچگونه مهری اعم از مهرالمسمی و مهرالمثل و مهرالمتعه به زن تعلق نگیرد.

در برخی از موارد به طور اجمالی در عقد نکاح توافق می شود که زن مهریه داشته باشد ولی تعیین آن به زن یا شوهر یا شخص ثالثی واگذار شده باشد.

عدم تعیین مهریه در عقد ازدواج

هرگاه در عقد ازدواج دائم اگر مهریه تعیین نشده باشد، یا عدم مهر ضمن نکاح شرط شده باشد، این حالت در مبانی فقه اسلامی به تفویض بضع مشهور است. زیرا تعیین مهریه شرط اساسی نکاح دائم نمی باشد، و ممکن است سوال شود که آیا چنین نکاحی صحیح است یا خیر؟

وکیل خوب مهریه در پاسخ به این سوال باید بگوییم بله صحیح است و عدم ذکر مهریه یا شرط عدم مهر در نکاح دائم صحیح است و به عقد ازدواج لطمه ای نمی زند.

اگر در نکاح دائم مهر تعیین نشود در ماده 1087 قانون مدنی بیان شده است:

((که در نکاح دائم مهر ذکر نشده ، یا عدم مهر شرط شده باشد ، نکاح صحیح است و طرفین می توانند بعد از عقد ، مهر را به تراضی معین کنند و اگر قبل از تراضی بر مهر معین ، بین آنها نزدیکی واقع شود ، زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود.))

این ماده شامل 2 موضوع است، اول موردی که در نکاح دائم مهر ذکر نشده و طرفین راجع به مهریه و میزان و نوع آن سکوت اختیار کرده باشند، موضوع دوم این است که عدم مهریه بین طرفین در عقدنامه شرط شده باشد یعنی شرط شده باشد که نکاح بدون مهریه باشد.

این شرط اخیر به دو صورت می باشد گاهی مقصود این است که نکاح دائم بدون مهرالمسمی باشد، نه اینکه هیچگونه مهریه ای در عقد وجود نداشته باشد. این گونه شرط بدون تردید صحیح می باشد و بعد از نزدیکی بین زوجین مهرالمثل به زوجه تعلق خواهد گرفت. گاهی مقصود طرفین یعنی زوج و زوجه در شرط عدم مهریه در نکاح دائم این است که زن هیچ گونه مهریه ای نداشته باشد، بی تردید این شرط باطل می باشد. از لحاظ اجتماعی زن مستحق مهریه است ، اعم از اینکه در نکاح مهریه تعیین شده باشد یا مهریه تعیین نشده باشد.

در هرصورت ، ذکر نشدن مهریه در عقد نکاح ، یا شرط عدم مهریه در عقد دائم و ازدواج بدون مهریه، زوجین می توانند بعد از عقد ازدواج بر تعیین مهریه تراضی نمایند، یا اشخاصی را به عنوان داور برای تعیین مهریه انتخاب کنند. اما لازم به ذکر است هرگاه قبل از تراضی زوجین بر مهریه ، نزدیکی واقع شود ، برابر ماده 1087 قانون مدنی زوجه مستحق مهرالمثل است.

و اگر قبل از نزدیکی و تعیین مهریه طلاق واقع شود زن مستحق مهرالمتعه خواهد بود که با توجه به حال مرد از حیث دارایی و نداری تعیین می شود.

همچنین بخوانید: وکیل طلاق توافقی متخصص

در چه مواردی زوجه مستحق مهرالمثل است

وکیل خوب مهریه در پاسخ به این سوال که در چه مواردی به زوجه مهرالمثل تعلق می گیرد بیان داشت:

1) هرگاه مهریه در عقد ازدواج تعیین نشده باشد و قبل از تراضی بر مهریه معین بین زوجین نزدیکی واقع شود.

2) هرگاه عدم مهریه در عقد ازدواج شرط شده باشد و قبل از تراضی زوجین بر مهریه نزدیکی بین طرفین واقع شود.

3)هرگاه توافق طرفین درباره مهرالمسمی به جهتی باطل باشد، چنانکه مال تعیین شده مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد.

4)هرگاه نکاح باطل و زوجه جاهل به بطلان عقد ازدواج بوده و نزدیکی بین زوجین واقع شده باشد.

وکیل خوب مهریه تاکید نمود : در این موارد فوق الذکر به زوجه مستحق مهرالمثل است ، و باید شوهر به وی مهرالمثل پرداخت نماید.

پیشنهاد می‌کنیم بخوانید: مشاوره با وکیل مشارکت در ساخت

سخن نهایی

امیدواریم مطالبی که خدمت شما بازدیدکنندگان محترم ارائه شد مفید واقع شده باشد. در صورت نیاز به وکیل حقوقی و متخصص در رابطه با پرونده خود می توانید با بهترین وکیل  پایه یک دادگستری تماس بگیرید.