چگونه سرپرست کودک شویم؟ مراحل، مدارک قانونی فرزندپذیری

در این نوشتار می خواهیم بحث سرپرستی کودکان بی سرپرست را مورد بررسی قرار دهیم و تمام ابعاد قانونی و رویه عملی گرفتن سرپرستی کودکان بدون سرپرست را با شما در میان بگذاریم

از این رو در این نوشتار به قلم تیم وکلای موسسه حقوقی صلح آفرین سعی شده به موضوع سرپرستی کودکان بی سرپرست از جوانب مختلفی همچون شرایط کودک یا نوجوانی که می توان به سرپرستی گرفت، شرایط افرادی که خواستار گرفتن سرپرستی کودکان و نوجوانان هستند ، بررسی محاکمی که حکم به سرپرستی اطفال و نوجوانان می دهند و همچنین مواردی که باعث فسخ حکم سرپرستی اطفال و نوجوانان می شود مورد بررسی قرار می گیرد.

پیشنهاد میکنیم بخوانید: معرفی 4 نفر از بهترین وکلای مجرب تهران

فرزندخواندگی به چه معناست

در بسیاری از کشورها نوعی از روابط را در خانواده تعیین نموده است به عنوان فرزند خواندگی معروف می باشد .

وکیل خوب سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست بیان داشت : فرزندخواندگی به این معنی است که کسی دیگری را که فرزند طبیعی او نیست به فرزندی بپذیرد در واقع نوع رابطه یا قرابتی که بین فرزند خواندگی یا کودک بی سرپرست با سرپرستش ایجاد می کند نوعی از قرابت و رابطه حقوقی است در واقع با فرزندخواندگی یک رابطه مصنوعی بین کودک بی سرپرست با والدینش ایجاد می شود.

شرایط سرپرست برای گرفتن سرپرستی کودک بی سرپرست

قانونگذار در مواد 3،4،5و 6 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب 1392 افرادی که می توانند کودکی را به سرپرستی بگیرند را بیان نموده است که در صورت دارا شدن شرایط مذکور در این مواد قانونی افراد می توانند کودکی را به سرپرستی قبول نمایند.

برای دسترسی به قوانین حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست کلیک کنید.

ماده 3 قانون فوق بیان می دارد:

((کلیه اتباع ایرانی مقیم ایران می توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان مشمول این قانون را با رعایت مقررات مندرج در آن و با حکم دادگاه صالح برعهد گیرند))

ماده 5 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست :

((افراد زیر می توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان مشمول این قانون را از سازمان درخواست نمایند: الف- زن و شوهری که 5 سال از تاریخ ازدواج آنان گذشته باشد و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند ، مشروط به این که حداقل یکی از آنان بیش از سی سال سن داشته باشد. ب- زن و شوهر دارای فرزند مشروط بر این که حداقل یکی از آنان بیش از سی سال سن داشته باشد. ج- دختران و زنان بدون شوهر در صورتی که حداقل سی سال سن داشته باشند منحصرا حق سرپرستی  اناث را خواهند داشت. تبصره 1-چنانچه به تشخیص سازمان پزشکی قانونی امکان بچه دار شدن زوجین وجود نداشته باشد در خواست کنندگان از شرط مدت 5 سال مقرر در بند الف این ماده مستثنی می باشند. تبصره 2- چنانچه در خواست کنندگان سرپرستی از بستگان کودک یا نوجوان باشند دادگاه با اخذ نظر سازمان و با رعایت مصلحت کودک و نوجوان می تواند آن را از برخی شرایط مقرر در این ماده مستثنی نماید تبصره 3- الویت در پذیرش سرپرستی به ترتیب با زن و شوهر بدون فرزند سپس زنان و دختران بدون شوهر فاقد فرزند و در نهایت زن و شوهر دارای فرزند است. تبصره 4- درخواست کنندگان کمتر از پنجاه سال سن نسبت به درخواست کنندگانی که پنجاه سال بیشتر دارند در شرایط مساوی الویت دارند. تبصره 5- در مواردی که زن و شوهر درخواست کننده سرپرستی باشند درخواست باید به طور مشترک از طرف آنان تنظیم و ارائه گردد.))

ماده 6 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست یا بد سرپرست مقرر می دارد:

(( درخواست کنندگان سرپرستی باید دارای شرایط زیر باشند: الف- تقید به انجام واجبات و ترک محرمات  ب- عدم محکومیت جزایی موثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی ج- تمکن مالی د- عدم حجر ه- سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی عملی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی  و-نداشتن اعتیاد به مواد مخدر مواد روانگردان و الکل  ز- صلاحیت اخلاقی ح- عدم ابتلاء به بیماری های واگیردار و یا صعب العلاج ط- اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تبصره 1- رعایت اشتراکات دینی میان سرپرست و افراد تحت سرپرستی الزامی است . دادگاه صالح با رعایت مصلحت کودک و نوجوان غیر مسلمان ، سرپرستی وی را به درخواست کنندگان مسلمان می سپارد. تبصره 2- در صورتی که متقاضی سرپرستی ادعای یافتن طفلی را بنماید و ادعای وی در دادگاه ثابت شود چنانچه واجد شرایط مندرج در این قانون برای سرپرستی باشد در الویت واگذاری سرپرستی قرار می گیرد.))

در گذشته اتباع خارجی می توانستند به شرط مقیم بودن در ایران درخواست سرپرستی کنند در صورتی که برای سرپرستی کودکان بی سرپرست صرفا باید شخص سرپرست جزء اتباع ایران باشد اعم از اینکه اتباع ایران مقیم ایران باشند یا خیر پس ایرانیانی که در خارج ایران زندگی می کنند می توانند کودکی را به سرپرستی خود بگیرند.

همچنین بخوانید: بهترین وکیل حضانت فرزند

اتباع خارجی چگونه می توانند طفلی را در ایران به سرپرستی بگیرند

تیم وکلای صلح آفرین در مورد چگونگی سرپرستی کودکان و نوجوانان توسط اتباع خارجی اینگونه توضیح می دنهد : ایرانیان مقیم خارج از کشور می توانند تقاضای سرپرستی خود را از طریق سفارتخانه یا دفتر حفاظت از منافع جمهوری اسلامی ایران به سازمان بهزیستی تقدیم نمایند و سازمان موظف است با حکم دادگاه دادگاه به درخواست ترتیب اثر بدهد.

اما نکته مهم این است که اتباع ایرانی مقیم خارج از کشور هستند برای اینکه صلاحیت سرپرستی کودکان یا نوجوانان را داشته باشند باید مقررات پیش بینی شده در مواد 3،4،5،6 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست یا بدسرپرست را داشته باشند مثلا رعایت شرط سن برای سرپرستی را داشته باشند زیرا قانونگذار با گذاشتن این شرط برای سرپرستی کودکان و نوجوانان این هدف را داشته که شخص سرپرست از پختگی و آمادگی لازم برای سرپرستی برخوردار باشد.

همچنین از شروط سرپرستی اطفال که باید شخص سرپرست داشته باشد پبروی نمایند  یعنی داشتن مثلا حداقل سن برای سرپرستی، تقید به انجام واجبات و ترک محرمات ، عدم محکومیت جزایی موثر با رعایت مواد مقرر در قانون مجازات اسلامی، تمکن مالی ، عدم حجر، سلامتی جسمی و روانی لازم و توانایی سرپرست در نگهداری طفل بی سرپرست ، همچنین صلاحیت اخلاقی و عدم مبتلا بودن به بیماری های واگیردار و یا صعب العلاج سرپرست، اعتقاد سرپرست به یکی از ادیان تصریح شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

الویت در افرادی که می توانند طفلی را به سرپرستی بگیرند

وکیل خوب سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست در مورد الویت افرادی که می توانند طفلی را به سرپرستی بگیرند اینگونه بیان می دارد : قانون جدید حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست یا بد سرپرست برای برخی افراد متقاضی سرپرستی کودکان یا اطفال بی سرپرست هستند الویت هایی در نظر گرفته است که در صورتی که شخص سرپرست طفل یا نوجوان دارای این خصوصیات یا ویژگی ها باشد از افراد دیگر در سرپرستی الویت بیشتری دارد حال به این موارد می پردازیم:

1)هرگاه درخواست کنندگان کمتر از 50 سال سن داشته باشند نسبت به درخواست کنندگانی که سن آنها 50 سال یا بیشتر است در صورت مساوی بودن شرایط دیگر سرپرستی از الویت بهتر و بیشتری برخوردار هستند اما دلیلی که قانونگذار این الویت را در  شخص سرپرست کودکان و اطفال  بی سرپرست مدنظر قرار داده است به این دلیل است که افرادی که سن آنها از 50 سال کمتر است بهتر می توانند طفل یا کودک بی سرپرست را تربیت و یا مواظبت نمایند.

2)در بسیاری از موارد اتفاق افتاده است که طفل یا کودک توسط اشخاصی پیدا شوند در این حالت نیز در صورتی که شخص پیدا کننده متقاضی سرپرستی طفل یا کودک بی سرپرست باشد می تواند با حکم دادگاه سرپرستی طفل یا کودک را به عهده بگیرد.

3)یکی دیگر از موارد الویت شخص سرپرست در گرفتن سرپرستی طفل یا کودک بی سرپرست به ترتیب با زن وشوهر بدون فرزند سپس زن و دختران بدون شوهر فاقد فرزند و در نهایت زن وشوهر داری فرزند می باشد شایسته است که زن و شوهر دارای فرزند بر زن و دختر بدون شوهر مقدم باشند به این دلیل که خانواده متشکل از زن و شوهر حتی اگر فرزند داشته باشند تربیت کودک و نوجوان بهتر انجام می شود تا خانواده یک نفره که از نبود شوهر در مشقت است.

4)هرکاه وجود بستگان طبقه دوم و تقاضای هریک از آنان و وجود شرایط سرپرستی به او واگذار می شود و در صورت تعدد و یکسانی شرایط متقاضیان سرپرست با قید قرعه انتخاب می گردد. اما در صورت نبود بستگان طبقه دوم بین بستگان طبقه سوم به همین نحو عمل می شود یعنی با قید قرعه ،

در پاسخ به سوال: چه اشخاصی شامل بستگان یا اقارب طبقات دوم و سوم می شود؟؟

اقارب یا بستگان طبقه دوم شامل اجداد و جدات(پدر بزرگ،مادربزرگ)و برادر و خواهر و اولاد آنها هستند .

اقارب یا بستگان طبقه سوم شامل عموها و عمه ها و دایی ها و خاله ها و اولاد آنها می باشد.

5) هرگاه افرادی بنا به دلایلی موجه و یا تحت شرایط خاص سرپرستی کودک یا نوجوانی را حداقل یک سال پیش از سپردن به سازمان بهزیستی دارا بوده اند در صورت دارا بودن شرایط مقرر در قانون حمایت از کودکان بی سرپرست یا بد سرپرست ، از دیگر افرادی که خواهان سرپرستی آن کودک یا نوجوان را خواستار هستند الویت بیشتری دارند.

حتما بخوانید: محرومیت از حقوق اجتماعی چیست؟

چه اطفال یا کودکان یا نوجوانانی را می توان تحت سرپرستی قرار داد؟

کودک یا نوجوانی را که قصد سرپرستی داریم باید دارای شرایط و اوصافی باشد که در این قسمت به آن می پردازیم:

1. امکان شناخت و یا شناسایی والدین و یا جد پدری طفل امکان پذیر نباشد یعنی با تلاش برای پیدا کردن والدین طفل یا نوجوان امکان پذیر نباشد در این حالت می توان طفل یا کودک را به سرپرستی گرفت ولی اگر والدین طفل و یا جدپدری وی قابل شناسایی باشد دیگر امکان سرپرستی طفل یا نوجوان وجود نخواهد داشت.
2.  ممکن است پدر یا مادر یا جد پدری و یا وصی منصوب از سوی ولی قهری طفل یا کودک قابل شناخت باشند اما فوت نموده باشند که در این حالت نیز امکان سرپرستی طفل یا کودک یا نوجوان وجود دارد.
3. ممکن است افرادی که سرپرستی آنان به موجب حکم دادگاه به سازمان بهزیستی سپرده شده باشد و تا زمان 2 سال از تاریخ سپردن طفل به سازمان بهزیستی پدر یا مادر و یا جد پدری و یا وصی منصوب از سوی ولی قهری برای سرپرستی طفل یا کودک یا نوجوان اقدام و مراجعه ای نکند که در این حالت نیز حتی با شناخت و شناسایی والدین و یا جد پدری و یا وصی منصوب از سوی ولی قهری می توان طفل یا کودک را به سرپرستی افراد دیگر سپرد.
4. در  حال حاضر ممکن است مثلا به دلیل اعتیاد والدین یا انحطاط اخلاقی والدین یا جد پدری یا وصی منصوب از سوی آنان ، این افراد امکان و یا شرایط نگهداری فرزند یا نوه خود را نداشته باشند و در صورت نگهداری طفل یا کودک از سوی والدین یا جد پدر ممکن است سلامت جسمی یا اخلاقی طفل به خطر بیافتد که در این حالت نیز می توان به حکم دادگاه صالح اشخاص دیگر به سرپرستی طفل یا کودک یا نوجوان منصوب شوند لازم به ذکر است دادگاه صالح برای اینکه در این مورد حکم به سرپرستی طفل یا نوجوان برای افراد ثالث بدهد باید برای طفل قبل از صدور حکم به سرپرستی اشخاص ثالث ، امین یا ناظر معین نماید که در این حالت امکان سپردن طفل یا کودک به سرپرستی اشخاص ثالث وجود نخواهد داشت.
   اما ممکن است دادگاه در صورتی که والدین یا جد پدری یا وصی منصوب آنان صلاحیت اخلاقی را نداشته باشند حتی با ضم امین یا ناظر نتواند طفل یا کودک را به والدین یا جد پدری بسپارد که در این صورت امکان صدور حکم به سرپرستی طفل یا نوجوان داده می شود.
5. برای این که طفل یا نوجوان را بتوانیم به سرپرستی بگیریم باید طفل یا نوجوان شرایط سنی داشته باشند . شرط سنی کودک یا نوجوان باید از 16 سال کمتر باشد در واقع کلیه کودکان نابالغ و نیز افراد بالغ زیر 16 سال که به تشخیص دادگاه عدم رشد یا نیاز آنان به سرپرستی احراز شود .

“Adoption is a lifelong commitment that requires careful consideration and legal steps.”

“فرزندخواندگی تعهدی مادام‌العمر است که نیاز به بررسی دقیق و مراحل قانونی دارد.”

منبع

برای سرپرستی طفل یا کودک به کدام دادگاه مراجعه کنیم؟

براساس قانون حمایت خانواده مصوب 1391 دادگاه خانواده می تواند به درخواست افراد برای سرپرستی کودکان یا نوجوانان رسیدگی نمایند. اما برای این که بتوانیم طفل یا نوجوانی را به سرپرستی خود بگیریم لازم است از طریق دفاتر خدمات قضایی دادخواست بدهیم اما لازم است افرادی که خود را دارای شرایط سرپرستی می دانند قبل تقدیم دادخواست مذکور باید سرپرستی کودکان یا نوجوانان را از سازمان بهزیستی درخواست کنند و سازمان بهزیستی مکلف است با اعلام نظر کارشناسی خود تقاضای افراد درخواست کننده سرپرستی اطفال و نوجوانان را به دادگاه خانواده صالح تقدیم کند و دادگاه خانواده با لحاظ نظر سازمان بهزیستی و دادخواست شخص درخصوص صدور حکم مبنی بر سرپرستی طفل یا نوجوان تصمیم می گیرد.

حتما بخوانید: معرفی بهترین وکیل کیفری

سخن نهایی

امیدواریم مطالبی که خدمت شما بازدیدکنندگان محترم ارائه شد مفید واقع شده باشد. در صورت نیاز به  وکیل متخصص خانواده  در رابطه با پرونده سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست ، می توانید با بهترین وکیل پایه یک دادگستری تماس بگیرید.